Bilgisayar teknolojisinde yaşanan gelişme ile birlikte bilgiye doğrudan doğruya, güvenli ve hızlı bir biçimde ulaşma ihtiyacı bilgi teknolojilerinin en önemli görevleri arasında yer alıyor. Bu gelişmeyle birlikte devlet yapısı bazı yeniliklere maruz kalırken, elektronik devlet (e-devlet) politikası bir çok ülkenin gündemine oturdu. Bu gelişmenin bir sonucu olarak dünyada olduğu gibi ülkemizde de İnternet kullanımında önemli ölçüde artış olduğu gözleniyor. İnternet’i kullanma oranındaki artış kamuda da söz konusu iken, bu artışın sonucu olarak yargı sisteminde bazı sorunların çözülmesi bekleniyor. Bu husus, yargı faaliyeti açısından Anayasa’mızın 141/son maddesinde “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir” şeklinde hükme bağlanıyor. Ancak günümüze baktığımızda merkez ve taşra teşkilâtında çalışmaların yoğun emek harcanarak yapıldığı, çok sayıda belge ve kayıt kullanıldığı görülüyor. Bunun ise, zaman ve emek kaybına neden olduğu, işlemleri daha da masraflı hale getirdiği ve hata riskini arttırdığı tartışılıyor.
UYAP’ın ana amacı, zaman kaybetmeden adaletin yerine getirilerek vatandaşın mağdur olmasını engellemek, Türkiye Cumhuriyeti Adli Sistemi’nin işleyişinin güvenirliğini ve doğruluğunu koruyarak sisteme hız kazandırmak. Yargıtay Bilgi Sistemi’nin de UYAP kapsamına alınmasıyla, adliyelerde başlayan süreç kesintiye uğramadan ve zaman kaybedilmeden devam edecek, böylece teknoloji adaletin hizmetinde olacak.
Adalet Bakanlığı’nın 2000 yılında başlatmış olduğu Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) ile; mahkemeler, Cumhuriyet başsavcılıkları, icra daireleri ve diğer adlı birimler ortak bilgisayar ağına bağlanmak suretiyle aralarında etkin ve hızlı bir haberleşme ortamı sağlanacak. Bilgiye kolay ve hızlı erişilecek, MERNİS, POLNET, TAKBİS projesi gibi diğer kurum ve kuruluşlarla entegrasyon yoluna gidilerek bilgiye istenildiği an ve hızlı bir şekilde erişim sağlanacak ve yargılama süreci önemli ölçüde kısalacak. UYAP projesi tam anlamıyla hayata geçtiğinde ise ;
-Merkez ve taşra teşkilatındaki veriler bilgisayar ortamında takip edilerek ve istenildiği şekilde istatistiksel bilgilere doğru ve hızlı ulaşılabilecek (Örneğin:suç haritaları)
-Doğru bilgiye en kısa zamanda ulaşılarak, doğru kararlar alınıp sevk ve idare fonksiyonu gerçek manasıyla icra edilebilecek,
-Cumhuriyet Savcılıkları’nda gerçekleştirilen tüm işlemler bilgisayar kullanılarak yapılabilecek,
-Nüfus ve sabıka kayıtlarına her an erişilebilecek,
-Üst dereceli mahkemelere dosya gönderilmesi ve dosyanın yerine iadesi işlemleri tamamen elektronik ortamda yapılabilecek,
-Talimatlar ve müzekkereler elektronik ortamda taşra teşkilâtı birimleri arasında kolaylıkla dolaştırılabilecek,
Tüm bu gelişmelerin yargı sistemine bir an önce uygulanması için büyük bir özveriyle çalışılmakla beraber, UYAP sisteminin geldiği son nokta ise şöyle açıklanabilir;
-Uygulama yazılımları ve Doküman Yönetim Sistemi’nin hazırlanması ve entegrasyon çalışmaları tamamlanmış, tüm birimlerde kullanıma hazır hâle getirilmiştir.
- Kullanıcıların ve yetkilerinin belirlenmesi, sisteme tanımlanması gerçekleştirilmiştir.
- Birim kodlarının oluşturulması ve aktarımı çalışmaları tamamlanmıştır.
- Mevcut verilerin aktarımı tamamlanmıştır.
- Birimlerde programlar işletime alınmıştır.
Proje kapsamında; UYAP yazılımının kullanılabilmesi için hâkim ve Cumhuriyet savcıları da dâhil olmak üzere 13.000 personele temel bilgisayar eğitimi, merkez teşkilatı ve 40 adet taşra teşkilatında işletime alınması çalışmaları için 5.344 kişiye UYAP yazılım eğitimleri ve UYAP uzman kullanıcı eğitimleri verilmiştir. Ayrıca UYAP destek hizmetlerinin yürütülmesi için 500 taşra teknik ofisi çalışanlarına teknik ofis eğitimleri ve 27 Adalet Müfettişi’ne UYAP eğitimleri verilmiştir. 1.710 personele de uygulama yazılımını kullanabilmeleri, kendi fonksiyonel işlemlerini sistem üzerinden gerçekleştirebilmelerinde birimlerine destek olmaları amacıyla Uzman Kullanıcı eğitimleri verilmiştir.
UYAP’la ilgili daha geniş bilgiye http://www.uyap.gov.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz…